Schoenlapperstaart uit de Gouden Eeuw

Sommige recepten bestaan al honderden jaren. Zoals deze schoenlapperstaart uit de Gouden Eeuw. Google maar eens, je komt er talloze recepten van tegen. Waarom de taart in de zeventiende eeuw schoenlapperstaart werd genoemd? Geen idee, maar kijk maar naar de foto, de deegdeksel lijkt sprekend op een lap leer. Eén voordeel: hij is supersimpel om te maken, goedkoop en je hebt de ingrediënten eigenlijk altijd wel in huis. Het sobere recept stamt uit de Gouden Eeuw, wat – afgaande op schilderijen uit die tijd – een periode was van pracht en praal. Wat op tafel kwam, lijkt vooral gemaakt om indruk te maken op de gasten. Althans, bij de welgestelde burgers. Dit recept voor schoenlapperstaart staat notabene in een boek voor diezelfde rijke burgers: De verstandige Kock, uit 1667. Wat moeten die met zo’n armoedige ‘uitgeklede’ appelbrijtaart, zou je denken.

De verklaring is simpel: in de loop van de zeventiende eeuw trokken steeds meer rijke Amsterdammers weg naar het platteland. Naar hun buitenhuizen, langs de Vecht en de Amstel bijvoorbeeld. Wég uit die ‘stinkende’ stad, naar de gezonde lucht van het platteland. Ze brachten er de zomermaanden door in prachtige buitenhuizen, maar hielden daar ook sier- en moestuinen. En dat is waar dit kookboek zich op richtte. Niet het benauwde van de stad, maar het gezonde van buiten. Niet de opsmuk van de Franse koks, die tegelijkertijd zo in zwang waren, maar redelijk simpele gerechten met ‘eerlijke’ producten van eigen kweek, zoals dus deze schoenlapperstaart.

Hoe wij het vonden smaken? Minder verfijnd dan gewone appeltaart, maar als toetje best lekker en makkelijk om te maken. Bij mij thuis hebben we het twee avonden achter elkaar gegeten, met warme custard erbij (maar koude vanillevla of vanille-ijs kan natuurlijk ook). In moderne recepten worden de eieren gesplitst en het eiwit geklopt, maar ik heb me vooral aan het oorspronkelijke recept willen houden, dus alles hup, gewoon door elkaar.

Dit heb je nodig:

• kilo zure appels
• 4 eieren
• 50 gr boter
• 100 gr suiker
• 100 gr krenten
• rol beschuit of oud wit brood
• evt. kaneel

Kook de appels tot moes, roer er de eieren, de gesmolten boter, de suiker en de (liefst gewelde) krenten doorheen. Eventueel kaneel erdoor (staat niet in het oorspronkelijke recept). Verkruimel de beschuit of het hard geworden brood en gebruik de helft ervan om de taartvorm mee te bedekken. Appelbrij er overheen en dek af met andere helft kruim. Beetje aanstampen, besprenkelen met wat water en halfuurtje bakken in oven op 175 graden.

Hier de oorspronkelijke tekst:

Om een schoenmaeckerstaert te backen Neemt suere appels, schildt se. Aen stucken gesneden en gaergekoockt, wrijft die kleyn. Neemt dan boter, suycker en corenten, yder na zijn believen en dat samen met 4 à 5 eyeren daerin gheroert. Neemt dan geraspt terwenbroot, en doet dat onderin een schootel, daerop u appelen geleght, doet er weer geraspt tarwenbroot bovenover, en deckt dan toe met een decksel van een taertpanne, en vuur daerop gheleght. Maeckt een goede korste.