Appelepap uit de late middeleeuwen

Appels met kaneel, oké, dat kennen we allemaal, maar met saffraan, daar kijk je toch wel even van op. In het laat-middeleeuwse recept voor Pameye – of appelepap, zoals Annie van ‘t Veer het noemt in haar Oud-Hollands Kookboek – wordt het er toch echt royaal in gebruikt. Terwijl het in die tijd een peperduur goedje was. Niet voor niets probeerden handelaren het soms te imiteren door krijt of gele lelies te stampen om er zo een flinke duit aan te kunnen verdienen.

Hoe kan het dan dat er in zo’n eenvoudige ‘appelepap’ uit de late middeleeuwen zo’n onbetaalbaar specerij zit? De verklaring is te vinden in de oorsprong van het recept. Het is te vinden in het allereerste kookboekje dat ooit in Nederland is verschenen, van uitgever Thomas van der Noot, uit 1510. Hij ‘jatte’ zijn recepten – in die tijd heel gebruikelijk – van het Franse kookboek Le Viandier van Gaullaume Tirel. En laat dat nou ook net ook gerechten zijn die ook wel gekookt werden aan het hof van Karel V. En met saffraan gaf je een simpele appelvla natuurlijk tenminste nog een beetje cachet. Dit was immers geen pap voor de paupers, vandaar dat het wel wat mocht kosten.

Mij kostte het een klein halfuurtje om te maken. Voor de appelen gebruikte ik goudreinetten. Die grove rouwdouwers zijn nog altijd voor moes het meest geschikt, want lekker ‘suer oft ampel’ (zuur of wrang).

Het goedje ziet er tijdens het koken authentiek middeleeuws uit. Beetje brokkelig, grof, onbestemde kleur. Eerst maar even testen op de kinderen dan maar. Vandaag geen Danoontje maar een echt riddertoetje, jongens! En zowaar, ze zijn er best over te spreken.. Of ik het zelf lekker genoeg vind om het nog een keer zal maken? Mwah. Maar eerlijk is eerlijk, de saffraan geeft dit appelgerecht best wel een aparte smaak. Niet vergeten: veel suiker en kaneel erover (dat deden ze in die tijd ook).

Wat je nodig hebt:

• 1 pond zure appels, in partjes
• 30 gram boter
• 2 eieren
• 6 del melk
• 6 draadjes saffraan
• kaneel en suiker

Kook de appels in klein beetje water zacht. Giet wat vocht er af, en doe boter erbij. Laat de appelen zachtjes sudderen tot ze fijn zijn geworden. Klop de eieren los met de melk en de saffraan. Giet dit al roerende bij de moes. Laat de pan – blijf roeren! – ongeveer een kwartier opstaan. Doe over in een schaal en bestrooi royaal met kaneel en suiker. Ende aldus eest volmaect!