{"id":1776,"date":"2016-07-07T11:02:10","date_gmt":"2016-07-07T10:02:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.jeannettekoockt.nl\/?p=1776"},"modified":"2018-11-22T01:11:33","modified_gmt":"2018-11-22T00:11:33","slug":"een-middeleeuwse-bestseller-blanc-manger","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jeannettekoockt.nl\/index.php\/2016\/07\/07\/een-middeleeuwse-bestseller-blanc-manger\/","title":{"rendered":"Middeleeuwse bestseller: blanc manger"},"content":{"rendered":"

In onze tijd hebben we pizza of pasta… Maar ook in de middeleeuwen hadden ze zo hun eigen internationaal vermaarde succesnummers. Zoals blanc manger (\u2018wit eten\u2019). Van Spanje tot Denemarken, je kwam het overal tegen. Best bijzonder toch? <\/strong><\/p>\n

Ok\u00e9, in Nederland of Belgi\u00eb maken koks het al niet meer (even afgezien van het witte, gelijknamige toetje dan). Maar google maar eens op blanc manger met kip: in Frankrijk staat het nog steeds op het menu. Weliswaar met toevoeging van gruy\u00e8re, maar toch\u2026 Dit is een gerecht dat zes – misschien wel zeven – eeuwen teruggaat.<\/p>\n

Superkok<\/strong>
\nWe tekenen: 1375-1380. In Frankrijk verschijnt op dat moment een kookboek dat uit zal groeien tot de bijbel van de koks: Le Viandier. Of eigenlijk was het geen boek, eerder een rol van aan elkaar geplakte bladen perkament. Het werd toegeschreven aan de eerste superkok uit de geschiedenis, Guillaume Tirel, bijgenaamd Taillevent (windsnijder, omdat hij zo snel was met messen). Het was in deze Viandier dat je voor het eerst een recept voor een blanc manager tegenkomt.<\/p>\n

Een kok met een zweer<\/strong>
\nZo\u2019n anderhalve eeuw later en voil\u00e0: de blanc manger zie je ook opduiken in veel kookboeken in de Lage Landen. Maar wellicht was het gerechtje ook bij ons al langer bekend. In ieder geval telt een beroemd handschrift (476) in Gent van rond 1500 maar liefst vier blanc manger-recepten. Maar ook kom je het recept tegen in een Deens kookboek van rond 1300 (hwit noos). En in Spanje (mangar bianco), in Frankrijk (blanc manger), Engeland (blankmanger) en Duitsland (blamensir).<\/p>\n

En dan nog zo\u2019n bewijs van het grote succes: de beroemde Engelse Canterbury Tales<\/a> van ergens tussen 1340 en 1400 van Geoffrey Chaucer. Hij was \u2013 in ieder geval tot Shakespeare verscheen \u2013 de belangrijkste auteur van Engeland. Het boek bevat een verhaal over een groep pelgrims, waaronder ook een eenzame kok met een grote zweer op z’n been, die de perfecte blanc manager kon maken.\"The<\/p>\n

A COOK they had with them, just for once,
\nTo boil the chickens with the marrow-bones,
\nAnd poudre-marchant tart and galingale.
\nHe knew how to recognize a draught of London ale.
\nAnd he could roast and boil and broil and fry,
\n<\/em>And prepare a stew, and bake a tasty pie.
\nBut a pity it was, it seemed to me,
\nThat on his shin an open sore had he;
\nFor sweet blanc-mange, he made it with the best.<\/em><\/p>\n

Arabische invloeden
\n<\/strong> Hoe een recept zo kon uitgroeien tot een bestseller? Een goeie aanwijzing daarvoor is te vinden in een Arabisch recept, gemaakt van dezelfde ingredienten: isfidabaja. Zou het daarvan afstammen? In die tijd immers vonden veel Arabische ingredienten in de middeleeuwen hun weg naar ons land (saffraan, kappertjes, granaatappel, aubergine\u2026). Grote kans dat dit recept de westerse eetcultuur heeft ge\u00efnfiltreerd.<\/p>\n

Verboden couscous te eten<\/strong>
\nDat gebeurde in eerste instantie vooral via Spanje als doorgeefluik. Je moet bedenken: in die tijd was Spanje het decor van een eeuwige strijd tussen Christenen en Moren. Zoals altijd tijdens oorlogen waar gebieden worden geannexeerd, vindt er een vermengen van gewoonten plaats. Soms ook tegen de wil van de heersers, zoals blijkt uit de volgende anekdote: in hun strijd tegen de islamitische minderheden, vaardigden christelijke heersers tijdelijk een couscousverbod af. Een zestiende-eeuwse Spanjaard riskeerde dus gevangenisstraf als hij couscous at!<\/p>\n

In ieder geval kon het dus gebeuren dat de middeleeuwers een typisch Arabisch gerecht als isfidabaja zo lekker vonden, dat het z\u2019n weg vond in talloze Europese keukens en kookboeken.  En uiteraard naar deze blog…
\nIk probeerde twee heel verschillende.<\/p>\n

\"blanc<\/p>\n

Engelse variant:<\/strong>
\n(uit de Utilis Coquinario<\/em>, 14e<\/sup> eeuw)<\/p>\n

Nodig:<\/p>\n